عَلَيْهِمُ الْقِتالُ إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً . آيا نمىبينى و نمىنگرى به كسانى كه به آنها گفته شد دست از جنگ با كفّار برداريد ( چون هنوز فرمان نرسيده بود ) و نماز گزاريد و زكات دهيد ، پس از آن همين‌كه بر آن گروه قتال واجب آمد ، جمعى از آنها از جنگ مىترسيدند مانند ترس از عذاب خداوند يا سخت‌تر وَ قالُوا رَبَّنا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتالَ لَوْ لا أَخَّرْتَنا إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقى وَ لا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا . و گفتند چرا ( فراغت و امان از ما ببردى ) و بر ما جهاد كردن نوشتى چرا ما را باز نگذاشتى ( در امن و فراغ ) تا اجلى كه خود نزديك است برسد ( چون تازه مؤمن بودند چنين گفتند ) ! بگو اى محمّد برخوردارى در اين جهان اندك است و آن جهان براى پرهيزكاران از اين جهان بهتر است و بر شما به‌اندازهء چيز كوچكى ستم روا نخواهد شد . 78 - أَيْنَما تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثاً . هرجا باشيد مرگ به شما خواهد رسيد هرچند در باروهاى استوار باشيد . و اين گروه يهودان و منافقان چنان هستند كه اگر نيكى اين جهانى به آنان برسد مىگويند : اين از جانب خدا بما رسيده و اگر بدى اين جهانى به آنها برسد مىگويند اين از تو است ( محمّد ) بما رسيده ! ( چون ايمان خالص نداشتند و تسليم شدن به اسلام براى سود اين جهانى بود ) بگو به ايشان خوب و بد اين جهان همه از سوى خداوند است و همه به خواست و تقدير او است و اين قوم را چه رسيده كه نمىخواهند سخنى دريابند ! 79 - ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ وَ أَرْسَلْناكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً . هرچه به تو رسد از خوبى اين جهانى ، همه‌اش از سوى خداوند است و آنچه به تو برسد از بدى اين جهانى ، ارزانى بودن تو و استحقاق تو است و ما تو را براى پيغام بردن و رسالت فرستاديم ( نه براى بلا بازدارى از خلق ) و خدا گواه كافى است ( براى دين خود و رسول خود ) . 80 - مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ وَ مَنْ تَوَلَّى فَما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً . هركس فرستادهء خدا را اطاعت كند ، خدا را اطاعت كرده و هركس نافرمانى كند ، ما تو را بر ايشان نگاهبان ( گوشوان ) نفرستاديم . 81 - وَ يَقُولُونَ طاعَةٌ فَإِذا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَ اللَّهُ يَكْتُبُ ما يُبَيِّتُونَ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَ كَفى بِاللَّهِ وَكِيلًا . گروهى از آن قوم ( پيش تو ) مىگويند : فرمان برداريم و چون از نزد تو بيرون شوند و باهم افتند گفتگوى شبانهء آنان جز آن چيزى است كه تو مىگوئى ! و خداوند آنچه را كه ايشان در شبها مىگويند مىنويسد ، پس از آنان روى برگردان و فراگذار و به خداوند توكّل كن و كار به او بسپار ، كه خداوند كارپذير و كارسازى بسنده است . ( تفسير ادبى و عرفانى ) 77 - أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ . آيه . خداوند از روى اشارت بر ذوق ارباب حكمت و سالكان راه حقيقت مىفرمايد دستها از امور خويش بازداريد و خويشتن را از كارها بيرون آريد و يكسر همه شغلها را به خداوند سپاريد و به او باز گذاريد كه اوست سازندهء كار بندگان و مدبّر و مقدّر كاردان ، بسربرندهء شغل ايشان